19 جولای, 2024

1 دیدگاه

  1. 1

    حسن مالستانی

    با درود،
    این مقاله هرچند اطلاعات خوب اما پراکنده ای دارد ولی متاسفانه از دقت و جامعیت شایسته بامیان برخور دار نیست و بهتر است باز نویسی و اصلاح گردد. اغلب منابع آن ضعیف و غیر دقیق اند مثل کتاب‌های آقای عظیمی، انصاری و کتاب آثار عتیقه بامیان که این یکی بسیار کهنه و و ترجمه نا دقیق دارد.
    بهر حال این موارد مهم اند:
    – در مورد دانشگاه بامیان مطلب بسیار ناقص است و مثلا بسیاری از دانشکده های آن نامبرده نشده و نام رئیسان اشتباه یا از قلم مانده است که روح مرحوم دکتر کاظم تور و پوهندوی محمد عارف یوسفی که دودوره ریس بودند شاد باشد. در مورد تعداد هزاران محصل و صدها استاد و کارمندانش هم کاملا ساکت است. ساختمان‌ها مهم مثل لیلیه ها و خوابگاه ها و کتابخانه مشهور به خانه علم دانشگاه بامیان فراموش شده اما تنها از یک دفتر آموزشی موقت به نام لنکن یاد شده است. همچنین نشریه و جورنال علمی دانشگاه که باز به نام بامیان است اصلا معرفی نشده است.
    – به سیستم برق آفتابی کوچک اما پیشرفته و غیر متمرکز بامیان که اولین از نوع خود در افغانستان است، هم اصلا اشاره نشده و به جای ذکر داشته ها بیشتر به شکل انتقادی و کمبودها اشاره شده است. همچنین به حضور نیروهای تیم بازسازی ولایتی یا پی آر تی نیوزیلند در بامیان اصلا اشاره نشده که اغلب پروژه های بازسازی و نوسازی مثل همین برق آفتابی، پروژه اکو توریسم، بیشتر ساختمان‌های اداری شهر نو و برخی ساختمان های دانشگاه و تربیه معلم بامیان کار آنهاست.
    – نام برخی از مناطق مهم بامیان ذکر نشده، هم مناطق شهری مانند شهرک کارته صلح یا ملاغلام، شهرک دره اژدر، شهرک بابا، زرگران و جگره خیل، داودی، نوآباد…دره ها و مناطق اطراف بامیان هم به درستی معرفی نشده است مثل دره بزرگ و مهم فولادی، دره کمتی، دره دکانی (و نه دوکانی)، دره گلستان، شیبرتو، قرغنه تو….و نام برخی قریه های ذکر شده هم غلط ثبت شده مثل قریه جوزری که جوزای آمده و قریه مشهور آقرباط که اغربات نوشته شده اند که نشانه تاثیر لهجه ایرانی در خلط ق به غ است و در جاهای دیگر کتاب هم رخداده و یا ویراستاران با کلمات ترکی نا آشنا یا با آن مشکل دارند.
    -نام اقوام و قبایل بامیان که ذکر شده هم دقیق نیست و بسیاری از مکان‌ها و حوادث تاریخی بامیان ذکر نشده است مثلا قلعه علی مغول که در آنجا میریزدانبخش به قتل رسیده است. لیست افراد هم ناقص است و صرفا به افرادی که زاده همین‌جاست اشاره شده و افراد مشهور و خدمت گزاران بامیانی و غیر بامیانی با تعص خاصی نام برده نشده. مثلا از شهید جواد ضحاک که رئیس شورای ولایتی انتخابی بامیان بود و فعالیت‌های مشهوری چون کاه گل کردن سرک را انجام داد.. از والیان بامیان حتی بامیانیهایی چون علیار، جنرال وحدت، سید انور علا رحمتی و غیرنظامیان هایی چون طاهر زهیر و مخصوصا خانم داکتر سرابی که دوره طولانی ولایت داشت و بیشتر کارهای انجام شده در بامیان همچون ساخت شهر نوبامیان کار اوست به عنوان‌ اولین والی زن در طول تاریخ افغانستان حیف است که اقلا نامی برده نشود….
    – گاهی نویسنده از محدوده مرکز بامیان که واحد اداری مرکزی است و نه ولسوالی (چون نه اداره ولسوالی دارد و نه ولسوال) هم خارج شده که مشکلات بیشتری بوجود آورده مثلا در ادامه دره بامیان وارد دره شکاری شده و قلعه یا شهر سرخوشک را به صورت سرخشک نوشته و بعد به رود دوآب میخ زرین رسیده و در دوآب دوشی در بغلان به اشتباه نوشته است که آب رود بامیان با آب سالنگ جنوبی یکجا می شود. اول اینکه سالنگ شمالی است و نه جنوبی زیرا کل بامیان و این مناطق جز شمال هندوکش و آبریز سمت شمال و آمودریا است. دوم اینکه رود بامیان در دوشی با آب رود اندراب یکجا می شود. همچنین کوتل شیبر و آجه گک خارج از مرکز بامیان و در ولسوالی شیبر قرار دارد. همچنین فعلا نام رسمی و مورد استفاده “حاجیگک” است که حداقل باید ذکر می شد. کوتل آقرباط هم نادرست ثبت شده و کوتل های مشهور بامیان مثل سیاه ریگ و سوخته اصلا ذکر نشده است.
    – در مورد آثار باستانی و به اصطلاح آبدات تاریخی بامیان هم بسیار کوتاه و ناقص نوشته است که خالی از اشتباه نیست. به شهر غلغله و شهر ضحاک به درستی پرداخته نشده و گاهی از آنها به نام‌های دیگر یاد شده است. در مورد آثار بودایی و مجسمه های بودا هم اطلاعات درستی در مورد منشا و تاریخ آن بدست نمی دهد. کلمه “قبر” در مورد نیروانا بی ربط و سوال بر انگیز است و از مجسمه ها همیشه با کلمه مجهول “جدار” نام برده شده است. غار خواجه اگر تاکنون کشف نشده چگونه نویسنده از وجود آن باخبر شده است؟
    بند توپچی همانطور که از نامش پیداست در آهنگران نیست!
    در مورد منابع طبیعی و کوه ها هم اطلاعات غیر دقیق ثبت شده مانند ارتفاع قله شاه فولادی که هردو رقم درست نیست و اکثر معادن ذکر شده مثل آهن حاجیگک خارج از مرکز بامیان است.
    در آقربات لعل نه بلکه عقیق است و در دکانی لاجورد نه که درکوهی یا کواترز است. به جای چشمه آبگرم کالو بهتربود به چشمه های توپچی، دهانه آهنگران، اژدر بامیان، خوجه علی و شهیدان اشاره می شد که پدیده های جالبی هستند. همچنین گفته شده است که در فاطمستی (که شکل این نام هم محل تردید است؟) انواع رنگها وجود دارد که حتمن منظور نویسنده خاکها و سنگهای رنگارنگ این منطقه است.
    ….کاش قبل از چاپ نویسنده محترم این نوشته را با تعدادی از بامیانیها شریک می‌کرد و کاش مدیران این مقاله را نیز، مثل مقاله ولایت بامیان، جهت ارزیابی به نزد من روان می کردند.
    از مجموع چندین مقاله بامیان، مقاله ولایت بامیان خوبتر و جامع تر است ولی باز هم مشکل غلبه دید ایران محوری و مشکلات نگارشی و ویرایشی دارد.
    لطفا در مقاله ولایت بامیان موارد زیر را تصحیح کنید:
    – آب رود بند امیر و یکاولنگ مستقیم وارد و لسوالی بلخاب ولایت سرپل می شود و وارد دره کاشان یا کاشو نمی شود. کاشو هم جز ولسوالی کوهستانات است نه بلخاب که ولسوالی است و نه ولایت. اصلا این موارد خارج از موضوع مقاله است.
    اغلاط ویرایشی:
    ع از اول نام آقای عطایی رئیس زراعت بامیان افتاده و شده طایی و مرحوم استاد دکتر زمریالی طرزی شده است “مریالی” و کلیگان تبدیل شده به کیلگان!
    در شگفتم که چرا چنین اشتباهات فاحشی باید رخ دهد؟
    بسیاری از اصلاحات و پیشنهادات من در این مقاله لحاظ نشده و اگر ذکر شده با تغییر و جابجایی است ویا اینکه افزوده های من درست ارجاع داده نشده است..
    از همه مهمتر، دیدگاه ایران محور آقای شاری و کیانی بسیار بطور غلیظ مطرح شده است، منشا شرقی و بودایی آثار باستانی بامیان با تخفیف مطرح شده و هویت ترکی مغولی آثار تاریخی بامیان نادیده گرفته است. با همه اینها، این مقاله ولایت بامیان از بهترین نوشته های دانشنامه است.

    پاسخ

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *